ขาดทักษะการคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหาผิดจุด เสียทั้งเวลาและทรัพยากร

เวลาผมสอนเรื่องทักษะการแก้ปัญหา (Problem Solving Skill) ผมชอบที่จะสังเกตวิธีคิดของผู้เข้าอบรมเวลาเขาทำเวิร์คช็อปต่างๆ เพื่อเอามาพัฒนาเทคนิคและกระบวนการสอนของตัวเอง

วิธีคิดที่ผมพบบ่อยๆเช่น

1. มุ่งไปที่การคิดว่าจะแก้อย่างไร (How) มากกว่าจะคิดก่อนว่าเกิดจากอะไร (Why)


2. แม้พยายามจะคิดหาสาเหตุแต่ก็มันเป็นสาเหตุกว้างๆ (General cause) ไม่ได้เจาะลึกจนไปถึงรากเหง้าที่แท้จริงของปัญหา (Root cause)


3. มุ่งเน้นการวิเคราะห์สาเหตุที่ปัจจัยภายนอกที่ควบคุมไม่ได้ จนไม่ได้มองถึงปัจจัยภายในหรือปัจจัยที่ควบคุมได้


4. เมื่อไม่วิเคราะห์ หรือวิเคราะห์ไม่ลึกพอ หรือวิเคราะห์เพื่อใช้เป็นข้ออ้าง ก็จะไม่ได้นำไปสู่แนวทางแก้ไขที่ตรงจุด ทำได้จริง มีประสิทธิภาพเพียงพอ

ซึ่งแนวความคิดที่กล่าวมานั้น ทำให้พบว่าปัญหาที่แก้ไปแล้ว กลับมาเกิดขึ้นอีก เกิดขึ้นทุกวัน จนบั่นทอนอารมณ์และความมุ่งมั่นในงาน แนวคิดในการแก้ปัญหาที่รากเหง้าจริงๆ เพื่อทำให้ปัญหานั้นหายไป ไม่กลับมาเกิดขึ้นอีกจึงเป็นหัวข้อที่ผมเน้นย้ำในหลักสูตรทักษะการแก้ปัญหา ด้วยเทคนิคการค้นหาสาเหตุรากเหง้าด้วยการถามคำถาม “ทำไม 5 ครั้ง” เพื่อ ”ให้ความสำคัญกับสาเหตุ“ และ ”ไม่รีบด่วนสรุปสาเหตุเร็วเกินไป“
       มาลองดูตัวอย่างกัน:
Why 1: ทำไมพนักงานวางแผนไม่ละเอียด
==> เพราะพนักงานไม่ได้ตรวจสอบรายละเอียดให้ครบถ้วน

Why 2: ทำไมพนักงานไม่ได้ตรวจสอบรายละเอียดให้ครบถ้วน
==> เพราะพนักงานคิดว่าเวลามีจำกัดและต้องเร่งทำให้เสร็จเร็ว

Why 3: ทำไมพนักงานคิดว่าเวลามีจำกัดและต้องเร่งทำให้เสร็จเร็ว
==> เพราะไม่มีการกำหนดเวลาหรือมาตรฐานเกี่ยวกับกระบวนการวางแผนงาน

Why 4: ทำไมไม่มีการกำหนดเวลาหรือมาตรฐานชัดเจน?
==> เพราะองค์กรไม่ได้ให้ความสำคัญกับการฝึกอบรมพนักงานเรื่องการวางแผนงานอย่างเป็นระบบ

Why 5: ทำไมองค์กรไม่ได้ให้ความสำคัญกับการฝึกอบรม?
==> เพราะยังไม่มีการวิเคราะห์ว่าปัญหานี้ส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพขององค์กรมากแค่ไหน

จากตัวอย่าง การถามโดยใช้เครื่องมือ 5 Why อาจจะช่วยให้มองเห็นประเด็นที่ไม่เคยเห็นหรือมองข้ามก็ได้ ซึ่งจะนำไปสู่แนวทางแก้ไขใหม่ๆที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการแก้ปัญหาก็ได้ครับ

มาฝึกสงสัยและฝึกตั้งคำถาม ”ทำไม“ ให้คมกันครับ